Ống vi sinh ISO

Bên cạnh DIN hay ASTM quen thuộc tại Việt Nam, ống inox vi sinh ISO cũng được nhắc đến khi cần tính tương thích toàn cầu. Trong ngành thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm, đường ống dẫn chất lỏng không chỉ cần bền mà còn phải đảm bảo vệ sinh tuyệt đối. Đây là lý do ra đời dòng ống vi sinh – loại ống inox chuyên dụng theo tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.

1. Thế nào là ống vi sinh ISO

Trước khi vào chi tiết kỹ thuật, cần hiểu đúng bản chất khái niệm “ống vi sinh ISO” để tránh nhầm với ống inox công nghiệp thông thường.

• Ống vi sinh (ống inox vệ sinh) có
  • Bề mặt trong nhẵn mịn
  • Không rỗ khí
  • Không khe hở tích tụ vi khuẩn
  • Khác ống công nghiệp chỉ chú trọng độ bền cơ học.
• “ISO” là viết tắt của International Organization for Standardization (Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế) – cơ quan xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật được công nhận toàn cầu.
• Ống vi sinh ISO là ống sản xuất theo quy định do ISO ban hành riêng cho ngành thực phẩm, theo đó quy định về
  • Kích thước
  • Dung sai
  • Độ nhám bề mặt
  • Vật liệu

Đây là một trong nhiều ống inox vi sinh, đang cùng tồn tại trên thị trường Việt Nam như: DIN, SMS, ASTM/3A, JIS hay BS.

2. Số tiêu chuẩn ISO cho ống vi sinh

Nhiều khách hàng tìm mua ống vi sinh chuẩn ISO thường thắc mắc số hiệu chính xác, vì trên thị trường có khá nhiều ký hiệu na ná nhau.

• Số hiệu chính thức là ISO 2037
  • Tên đầy đủ “Stainless steel tubes for the food industry” (ống thép không gỉ cho ngành thực phẩm)
  • Do tiểu ban ISO/TC 5/SC 1 (ống thép) ban hành.
• Phạm vi tiêu chuẩn quy định:
  • Kích thước
  • Dung sai
  • Độ nhám bề mặt,
  • Vật liệu và yêu cầu vệ sinh cho ống liền mạch hoặc ống hàn, dạng thẳng, dùng trong ngành thực phẩm.
• Lưu ý: Theo dữ liệu chính thức từ ISO
  • Tiêu chuẩn ISO 2037:1992 đã bị rút lại (withdrawn) từ 8/4/2022.
  • Dù vậy, bộ kích thước ISO 2037 chưa biến mất khỏi thị trường và nhiều nhà sản xuất lớn (như Alfa Laval, dòng Hygienic/UltraPure) vẫn dùng bộ kích thước này làm chuẩn tham chiếu.

So với ISO 2037, tiêu chuẩn DIN 11850 (Đức) phổ biến hơn hẳn tại Việt Nam nhờ nguồn cung dồi dào. Do vậy mà ống vi sinh chuẩn DIN ASTM A270 (Mỹ, gắn với chứng nhận 3A) cũng dùng rộng rãi song song.

3. Kích cỡ ống vi sinh ISO có gì đặc biệt

Kích cỡ quyết định khả năng lắp lẫn giữa ống, phụ kiện và thiết bị trong cùng hệ thống, nên đây là mục người thiết kế và người mua hàng cần nắm rõ trước tiên.

• Khác với ống vi sinh chuẩn SMS hay 3A/ASTM thường tính theo inch, ống vi sinh ISO 2037 tính kích cỡ trực tiếp theo milimét (mm) trên đường kính ngoài (OD).
• Theo tài liệu kỹ thuật Alfa Laval công bố cho dòng ống, phụ kiện theo kích thước ISO 2037, một số quy cách phổ biến:
  • OD 25 mm – ID 22,6 mm – dày 1,2 mm
  • OD 38 mm – ID 35,6 mm – dày 1,2 mm
  • OD 51 mm – ID 48,6 mm – dày 1,2 mm
  • OD 63,5 mm – ID 60,3 mm – dày 1,6 mm
  • OD 76,1 mm – ID 72,9 mm -– dày 1,6 mm
  • OD 101,6 mm – ID 97,6 mm – dày 2,0 mm
• Dải kích cỡ này (25~ 101,6 mm) tập trung vào:
  • Quy trình siêu sạch quy mô vừa và nhỏ
  • Phù hợp dược phẩm, công nghệ sinh học, mỹ phẩm
  • Khác DIN 11850 vốn có dải kích cỡ rộng hơn cho hệ thống công nghiệp lớn.

Để phân biệt đường kính danh nghĩa (DN), đường kính trong (ID) và đường kính ngoài (OD). Hãy xem tại kích cỡ ống vi sinh để tránh nhầm khi đặt hàng.

4. Dung sai của ống vi sinh chuẩn ISO

Dung sai (sai số cho phép) quyết định độ chính xác khi hàn nối và lắp ráp hệ thống, nên đây là phần kỹ sư thi công quan tâm sâu nhất. Phạm vi tiêu chuẩn ISO 2037 nêu rõ: Quy định dung sai cho cả ba thông số

• Đường kính ngoài
• Độ dày thành ống
• Khối lượng ống

5. Đặc điểm hệ thống ứng dụng ống vi sinh ISO

Không chỉ dừng ở kích thước, một hệ thống dùng ống vi sinh chuẩn ISO còn phải đáp ứng đồng bộ nhiều yêu cầu khác để vận hành ổn định trong sản xuất.

• Vật liệu
• Inox austenit AISI 304, hoặc
• AISI 316L (tương đương mác thép 1.4404 theo DIN EN 10088-1) – 316L ưu tiên hơn nhờ chống ăn mòn tốt trong môi trường có clo, axit nhẹ.

• Độ nhám bề mặt: Ra
  • Dao động dưới 0,40 μm (dòng UltraPure cho dược phẩm/công nghệ sinh học)
  • 0,8 ~ 1,6 μm (dòng hygienic cho thực phẩm)
  • Với các lựa chọn bề mặt mờ, thô, sáng hoặc đánh bóng điện phân.
• Điều kiện vận hành: Một số dòng phụ kiện theo ISO 2037
  • chịu nhiệt -10°C đến +220°C,
  • áp suất tới 195 bar ở cỡ nhỏ và theo tùy đệm kín (EPDM, FPM, PTFE) đi kèm
  • Nhiều sản phẩm đạt USP Class VI, tuân thủ chỉ thị PED 97/23/EC.
• Ứng dụng: Trên các hệ thống, nơi chỉ một khe hở nhỏ cũng ảnh hưởng chất lượng cả lô sản phẩm.
  • hệ thống CIP/SIP
  • Dây chuyền thực phẩm – đồ uống
  • Dược phẩm vô trùng, mỹ phẩm và công nghệ sinh học

Nhìn chung, ống vi sinh ISO là lựa chọn đáng cân nhắc khi hệ thống cần tính tương thích với thiết bị nhập khẩu, hoặc khi đối tác yêu cầu hồ sơ kỹ thuật theo chuẩn quốc tế. Dù tiêu chuẩn gốc ISO 2037 đã bị rút lại, bộ kích thước của nó vẫn được nhiều nhà sản xuất thiết bị vệ sinh hàng đầu duy trì sử dụng.